Herson – Qara deñiz flotunıñ beşigidir
1778 senesi iyün 18-de qurulğan Herson şeeri aq-uquqlı olaraq Qara deñiz flotunıñ beşigi dep adlandırıla bile.
1778 senesi iyün 18-de qurulğan Herson şeeri aq-uquqlı olaraq Qara deñiz flotunıñ beşigi dep adlandırıla bile. Herson qalesiniñ bastionlar ve ravelinlernen, 220 toptan ibaret artilleriyanen küçlendirilgen qaviy tabyaları Özü özeniniñ yalı boyuna qadar barıp, Qara deñiz admiralteystvosı olğan içqaleni işançlı sürette qorçalay edi.
Daa 1779 senesi tersanede balaban sızıqlı gemiciklerni qurmaq içün doklar tizildi. Yalıda, stapellerde tez ve manevrli fregatlar ve diger arbiy gemilerniñ gövdeleri toplanıla edi. 1783 senesi sentâbr 16-da Qara deñiz flotunıñ ilki – 66 toplu «Slava Yekaterinı» (Katerinanıñ şanı) sızıqlı gemisi suvğa tüşürildi.
Nevbetteki olaraq 1784 senesi oktâbr 12-de 66-top rütbesindeki «Svyatoy Pavel» gemisi suvğa tüşürildi, onıñ komandiri 1-nci rütbe kapitanı Födor Uşakov oldı. Tolusınen cihazlanğan soñ, er eki gemi yañı qara deñiz limanı – Aqyarğa (Sevastopolğa) taba yol aldı. Flotnıñ terkibine bir-biri artından 50-toplu fregatlar: «Herson», «Krım», «Hrabrıy» ve başqaları kirip keldi.
«Slava Yekaterinı» gemisiniñ maketi. Müellifleri Y. Smirnov, M. Lomakin. Miqyası 1:100. Uzunlığı – 50 sm.
1780-1790 seneleri devamında Hersonda arbiy gemiqurucılığı müim kölemge irişti, o vaqıt 5 elingte silâlanuvında 66-dan 110-ğa qadar top olğan gemiler qurula edi. Umumiy olaraq Herson tersanesinde 1783 senesinden 1827 senesine qadar 200-ge yaqın gemi: 33 sızıqlı gemi, 16 fregat, bombalayıcı gemi, çoq sayılı galerler, yahtalar, botlar, naqliye gemileri, yaldavcı batareyalar quruldı. Flotnıñ teşkil olunuvına Hersonda çalışqan belli gemiqurucılıq ustaları: Semön Afanasyev, Mihail Surovsev, Aleksandr Katasonov emiyetli isse qoştılar. Biñlerce işçi, deñizci, asker de ilk hersonlı gemiqurucıları edi.
Gemi ustası M. Surovsevnıñ imzası ile flaşhout sızımı. Herson. 1817 s.
Ağaç gemiqurucılığında qullanılğan mıhlar. 1790 s.