QIRIM — BU UKRAİNA

Qırımlıqlarnıñ ve bütün ukrainlerniñ Qırım işğali aqqında aqiqatnı bilmek aqqı. Qırım ile Ukraina qarası arasındaki sıqı bağıntını tasdıqlağan arhiv, muzey, ilmiy-publitsistik, maarifiy ve haber-analitik malzemelerniñ umumukraina onlayn-bankı.

ARHİV VESİQALARI¶

Qırım Ukraina Devletiniñ bir qısmı olaraq. 1918 senesi

1917-1921 seneleri devamında Qırım inqilâbiy çatışmalar ve intervensiyalarnıñ merkezinde buluna. Yañı qurulğan Ukraina ükümeti Qırım yarımadasını Ukrainağa qoşmaq içün abaylıqnen ve yavaş-yavaş iddialı planlarnı qura.

Qırım acayipliklerine turistik sefer

Qırım dağları - bu, nefesni kesken tabiat azameti, inanılmaz manzaralar, meraqlı tarihiy obyektler ve ömürlik musbet hatıralar deñizidir. Qırım turistlerni öz dülberliginen ve özüni çidamlılıqqa teşkerüv imkânınen celp ete.

Qırım: Ukrainağa yol (monografiya)

Pavlo Satskıy. Qırım yarımadasınıñ o vaqıttaki Ukraina SSC terkibine berilüvi meselesiniñ baqıluvı ve ögrenilüvi em de 1954 senesine qadar Qırımnıñ Ukrainanen içtimaiy-iqtisadiy integratsiyasınıñ talili.

«Qırım – bu Ukraina. Ukrainanıñ arhivlerindeki vesiqalı şaatlıqlar»

Cıyıntıkta Ukraina Adliye nazirligi ve Ukraina Devlet arhiv hızmetiniñ qoltutuvınen Ukrainanıñ Cemaat birleşmeleri merkeziy devlet arhive tarafından teşkil etilgen «Qırım – bu Ukraina. Ukrainanıñ arhivlerindeki vesiqalı şaatlıqlar» mevzusındaki tögerek masa iştirakçileriniñ maqale ve vesiqa cıyıntıqları berilgen.

XIX-XX asırlarınıñ sıñırında Qırımnıñ Yalı boyu

Belli raaatlıq zonası ve kommunikatsiyalarnıñ quruluvı.

Ukrainalılarnıñ Qırımğa büyük köçüvi

Qırım yaşav sıñırında qaldı: cenk tarafından viran etilgen em de kerekli iş quveti ve maddi resurslarsız.

Qırım içün Dnepr suvı

Qırım yarımadasına her daim tatlı suv yetmey edi. Eksiklik quraq iklim ve büyük özenlerniñ olmaması ile bağlı edi.

Qırımda infrastruktura leyhaları

Qırımnıñ iqtisadiy ve rekreatsion potentsialınıñ inkişafı çoq ceetten eñ yañı innovatsion leyhalarnıñ vaqtında amelge keçirilmesine, yarımadanıñ dürlü ayat sahalarında zemaneviy konstruktor qararlarınıñ yerine ketirilmesine bağlı edi.

1853 — 1855 ss. Şarqiy (Qırım) cenki ve Herson vilâyeti: vesiqalarnıñ tematik cıyıntığı

Herson vilâyeti Devlet arhiviniñ "Arhivniñ kütüphanesi" seriyasınıñ çıqışlarından biri 1853-1855 ss. Şarqiy (Qırım) cenki vaqialarına bağışlanğan edi.

1927 senesiniñ zelzelesi

Poltavalılar Qırımnıñ zarar körgenleri içün parayı nasıl toplay ediler.

Qırımtatarlarnıñ sürgünligi

Terror, repressiyalar, qorqutuvlar, zorbalıqnen köçürüv – insan kütlelerine tesir etüv küç aletleriniñ bu arselanı sovet akimiyetçileri tarafından qullanıluvından qaçınmay ediler.

Herson vilâyetinde qırımtatarlarnıñ tarihı

1944 s. mayıs 18 künü qırımtatarlarnıñ Qırımdaki daimiy yaşağan yerlerinden sürgün etilüv operatsiyası başladı. Mecburiy köçürüv halq içün iflâs (facia) neticelerine ketirdi.

Ekinci cian cenkiniñ iştirakçileri

Qırım toprağında cenk areketleri içün unvan alğan Herson vilâyeti doğumlu insanlar.

Şimaliy Qırım kanalı

Şimaliy Qırım kanalı, suv anbarları, nasos stantsiyaları ve gidrotehnik qurulışlarnıñ qurulması.

Qırım Titanı

Meşhur Ukrainian Chemical Products zavodınıñ — titan malümâtları istisali korhanasınıñ tarihi.

Şarq (Qırım) cenki (1853-1856) ve Herson vilâyeti

XIX asırnıñ ortasında cenübiy Ukraina topraqları qanlı medeniyet çatışmasınıñ – Şarq ya da Qırım cenki kibi belli olğan cenkniñ meydanına çevirildi.

Strilkove ve Şçaslıvtseve köy şuralarınıñ qoşuluvı

Geniçesk rayonı, hususan Arabat beli topraqları Herson vilâyetiniñ turistik incisi olaraq sayıla. Lâkin çoqları bilemegenine köre, 1955 senesine qadar bu topraq Qırım vilâyetiniñ Canköy rayonınıñ terkibine kire edi.

Qırım şarapçılıq tarihı

Qırım şarapçılığı ve yüzümciliginiñ tarihında, inkişafınıñ koordinatsiya merkezi Hersonda olğan, cemaatqa az belli olğan bir devir bar.

Sıvaşnıñ keçilmesi

Sıvaş içün uruş aqqında.

MUZEY EKSPOZİTSİYALARI¶

Tüsler muzıkasınıñ bestekârı

Biz — bir köknıñ yıldızları

Münderice ve tüs – bölümezlik

Gozadinov qız qardaşları: Hersondaki Qırım tasil tecribesi

1853–1856 ss. Qırım (Şarq) cenki vaqtında Hersonşçına

Herson – Ukrainanıñ Cenübinde deñizcilik tasiliniñ merkezi

Herson ve Tavriya guberniyaları

Herson – Qara deñiz flotunıñ beşigidir

Kiyev Rusi. Oleşşâ

MAQALELER¶

Şıroke köyü yanındaki bilozerka medeniyeti mezarlığı (monografiya)

Evelina Antonivna Kravçenko. Tarih ilimleri kandidatı, Ukraina İlimler Milliy Akademiyası Arheologiya institutınıñ erken demir devri arheologiyası bölüginiñ baş ilmiy hızmetçisi.

«Tunçtan demirge: İnkerman vadiyasi sakinleriniñ hocalığı» (monografiya)

1920 senesi Qırımğa seyaat (Qısqartılğan)

Levko Çıqalenkonıñ Qırım, onıñ siyasiy ve içtimaiy ayatı aqqında hatıralarınıñ qısqartılğan variantı.

Levko Çıkalenkonıñ Qırımğa seyaatı

Levko Çıkalenkonıñ calebiyetli ömüri, onıñ Qırım aqqında hatıraları.

Mısırda ukrainler

Hrıts Bojok. «Qırım svıtlıtsâ» gazetası, 2020 senesi, № 1 sanı

Ecnebiy edebiyatı eserlerinde Qırım: Çoq altın — çoq ölüm

Brayan Garfildniñ detektiv romanları, ve olarda Qırımnıñ nasıl tasvir etilgeni.

Ecnebi edebiyat eserlerinde Qırım: Ne içün meni öldürdiñiz?

İtalyan yazıcısınıñ «Asilzade deliligi» romanı, Qırım taqdirini bozğan italyan aqqında ikâye ete.

Ecnebi edebiyatı eserlerinde Qırım: Tuna Qara deñizge aqa…

Mihail Sadovânu «Büyük Ştefannıñ ayatı» ve Qırım tarihı.

Ecnebiy edebiyatı eserlerinde Qırım: Ve çöldeki bir adam cenkçi... eger o Cenkçi olsa

Şotland yazıcısı Corc Freyzer romanlarınıñ qaramanlarınıñ Qırım cenki vaqtındaki maceraları.

Çetel edebiyat eserlerinde Qırım: Çar Ekinci Aleksandrniñ sarayında yanki

Qırım eñ belli amerikan yazıcısı Mark Tvenniñ edebiyat taqdirine acep bir şekilde tasir etti.

Ecnebiy edebiyatı eserlerinde Qırım: Yarımadanıñ fiyatı

Eger ingliz arflerini sözde yalıñız deñiştirseñiz, «Crimea» — «a crime» - cinayetke çevirilecek.

Ecnebiy edebiyat eserlerinde Qırım: Ukrainanıñ ateşinde

Bütün ğarp halqlarından Qırım aqqında eñ çoq ukrainlerniñ doğrudan-doğru ve eñ yaqın qomşusı - Lehistandır.

Xariciy edebiyat eserlerinde Qırım: Qırım Romağa qarşı

Avstraliya edebiyatının Qırımğa ne alaqası ola bilir?

Ecnebiy edebiyat eserlerinde Qırım: «Külümsereyik! Külümsereyik!»

İngliz yazıcısı Beril Beynbridjniñ «Usta Corci» romanı ve anda Qırımnıñ yeri.

Ecnebiy edebiyat eserlerinde Qırım: Okean artındaki Seç

Amerika yazıcısı Harold Lambnıñ saifelerinde Qırım «Qurdu».

Çetel edebiyat eserlerinde Qırım: Baş qaramanlar ölmeyler

Meşur frenk yazycısı Lui Bussenarnıñ maceralı romanında Qırım cenki.

Qırım ecnebiy edebiyat eserlerinde: Cek Rayan Ukrainanı qurtara

Dünya yazıcılarınıñ edebiy eserlerinde Qırım tarihı.

Ecnebiy edebiyat eserlerinde Qırım: İnatlıqnıñ bedeli

Jül Vern romanları qaramanlarınıñ Qara deñizde sergüzeştleri.

Xarici edebiyat eserlerinde Qırım: Qırımdan sağ keri qaytmaq

Belli alman yazıcısı Heinrich Böll'niñ eserlerinde Qırım aqqında hatıralar.

Ecnebi edebiyatı eserlerinde Qırım: Keriç taqvimine köre at künü

Dünya edebiyatında Qırımnıñ ayrı hususiy yeri.

«Poetiçeskiy atlas» saifelerinde Qırımnıñ edebiyat haritası

Edebiy Qırımnıñ çıqırları boyunca marşrutlar.

Ne öz, ne de yat

«Qırım manzara ustası» Maksimilian Voloşinniñ ömürbayatı.

Gogol bizim eñ emiyetli şahsiyetimiz kibi

Nikolay Gogolniñ yaradıcılıq faaliyetı aqqında tüşünceler.

Aşıq Ümer. Aşık Ümer. Sevgi yırçısı

Körkemli qırımtatar şairi Aşıq Ümerniñ ömürbayarı.

«Meñim, Ayvazovskiyniñ hâtırasına, Kefe şeerine vasiyet etem…»

Qırımdaki Ayvazovskiy adındaki muzeyniñ taqdiri.

Yıldızşınaslar arsızlarğa qarşı küçsüzdirler

Qırım dünyaviy astronomiyada nisbeten itibarlı seviyede bellidir. Mında, atta kiçik olsa da, dağlar ve nisbeten temiz ava bar, gök de sıq-sıq bulutsuz ola.

«Tañrığa yüksek, çarğa uzaq, Vorontsov ise öldi»

Vorontsov qalesiniñ tarihi.

Tuğrı manada taşkiser

Lesâ Ukrainka Qırım muzeyiniñ taqdiri.

Uçurumğa bir adım qaldı

Qarılğaç yuvası — bütün Qırımnıñ şüphesiz vizit kartkası.

Arabat qalesi kene çalışamı?

Arabat beli — kurort zonası içün yañı ömür.

Mitridat içün mezar

Keriç – Ukrainanıñ eñ qadimiy şeeri. Onıñ eki biñ altı yüzden ziyade yaşı bar, şunıñ içün aqlıca ebediy şeer statusı aqqında laf etmek mümkün. Lâkin mında da muayyen kontekstler yarataratqan, üküm sürgen ayrı uydurmalar bar.

Rusiye tarafından Ukraina medeniy mirasınıñ Ukrainağa qarşı cenkte qullanılması: Qırım davası

Rusiye muvaqqat işğal etilgen MR Qırım ve Aqyar topraqlarında idare etken devrinde Ukrainanıñ maddiy medeniy mirasına büyük zarar ketirmege yetiştirdi.

Bahçesaray han sarayı: tamirlenüvmi ya da ğayrıdan quruluvmı?

Zemaneviy dünyada medeniy miras — cemiyette tek bir milliy kimlikni şekillendiriüvniñ ve birleştirici qıymetlerni tasdıqlavnıñ eñ müim amilidir.

Vaqıt yıqqanını qalem saqladı: Pavel Gollandskiyniñ Qırım eposeyası

Pavel İvanoviç Gollandskiy – mimarlık professorı, sanatşınas, tarihçı ve arheolog, restavrator, sanatçı, pedagog, XX asırnıñ 20-30-ıncı senelerinde Qırım medeniyetiniñ parlaq vekillerinden biri.

Birleri qura, birleri yıqa… Ceneviz qalesiniñ şimdiki vaziyeti aqqında

Sudaqta fortifikatsiya qurulışları kompleksi defalarca yıqıldı, adlarını deñiştirdi, tiklendi, viranelerden ayaqqa qalqtı.

Dünya kontekstinde Qırımnıñ Ceneviz abideleri

Bu istehkamlar çoqtan berli qıtalarara naqliyat-ticaret ağınıñ çalışmasını temin ete edi.

Rusiye işğali neticesinde dünya ve Ukraina mirası obyekti «Tavriya Hersonesi»ni ğayıp etüv tehlikeleri

«Tavriya Hersonesi» 2013 senesi hazıran 23-te Kambodjada YUNESKO Dünya mirası komitetiniñ 37-nci sessiyasında YUNESKO Dünya mirası cedveline kirsetildi.

İnkerman lağımlarında Üç-Baş: boysunmağanlarnıñ soñki sığınağı

Üç-Baş Qırım qasabası aqqında ikâye.

«Qırım. Qara deñizde altın ada» Ukrainanıñ «iskit altını» oğrunda küreş hronikası

Ukrainanıñ «iskit altını» oğrunda küreş etapları.

Bütündünya medeniy ve tabiıy mirasını qoruv aqqında konventsiya işğal altında olğan Qırımda abidelerni qoruv vasıtası olaraq

Bütündünya medeniy ve tabiıy mirasını qoruv aqqında konventsiya 1972 senesi noyabr 16-da Pariste Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ İlim, Maarif ve Medeniyet İşleri Boyunca Teşkilâtınıñ (YUNESKO) General Konferentsiyasınıñ 17-nci sessiyasında qabul etildi.

İşğal etilgen Qırımda Ukrainanıñ medeniy mirası

1954 s. silâlı çatışma alları içün medeniy qıymetlerni qoruv aqqında Gaaga konventsiyasınıñ qaideleri.

Qırım Lavrası: eki dünya sıñırında

Alınmaz Qırım dağları qursavında, Bağçasaray şeeri yaqınında, Meryem Dere (Aziz Meryem) ucurumında yeke-yek, faaliyette olğan erkek Aziz Uspeniye manastırı gizlengen.

Qıymetli taşlar qalesi

Çufut Qale — Qırımnıñ eñ qadimiy ve az ögrenilgen abidelerinden biridir.

«Mağara şeherleriniñ» tilsimli dünyası

Qırımnıñ eñ meşur abidelerinden biri — unikal «mağara şeherleri».

Hanlıq devriniñ qırımtatar muzıkası

Qırımnıñ asırlarca devam etken mirası — qırımtatar muzıkası

Millet gururı: qırımtatar halq oyunı

Nefes kesici çoq taraflı qırımtatar medeniyeti.

N rayonı ve onıñ sürprizleri

Qırımnıñ Seyitler rayonı — tüzlük, çöl ülkesi, ziraat ve aymancılıq içün qolaylı, avcılıq ve balıqçılıq içün meraqlıdır.

Qırım vulqanları

Yomart Qırım tabiatı bizni şaşqaliqtırmaga devam ete — Qırım ne Kamçatka, ne de İslandiyadır, lâkin yarımadamızda da vulqanlar bar.

Orman tınçlığınıñ paytahtı

Solhat — asırlar içinde yıprap ketken qadimiy Qırım memleketiniñ yüregi.

Cimbalos

Etimologiyası ögrenilmey qalğan eñ belli qırım sözü.

Kanakanıñ ardıç rahatlığı

Qırımda yerleşken Kanakanıñ inanımaz güzelligi.

Saq: keniş çöl, balaban himiya, qadimiy ayvanlar

Saq — şifalı çoqraqlar ve kurort zonasıdır.

Çetteki şeer

Qırımnıñ Qarasuvbazar şeeriniñ tükenmez güzelligi ve onıñ ilkinci tabiatı.

Soñki çeşme

Rus İmperiyası devrinde medeniy yadkârlarnıñ baqımsızlığı.

Yıqılğan Keriç mabetleri

Qırım mabetleriniñ yoq etilüviniñ faciaviy tarihi.

Yañızlıq seviyesinden 445 metr yükseklikte

Qırımdaki Laki köyüniñ tarihı.

Kudıkina dağları arqasındaki qasaba

Qırım Qaygador şeeriniñ tarihi.

Biñ yıllık terenlikte

Soñra qırım şeeri olğan Alupka qasabasınıñ biñ yıllık tarihı.

Deñiz tübündeki şeerler

Deñiz tübündeki sayısız sırları.

Sırlı Taş Carğan

Az belli olğan Qırım dağı Taş Carğannıñ tarihı.

Qırım araştırıcısından ve çeh şairinden Oreandannıñ tarihi ve efsanesi

Oreanda mulkünün romantik tarihi.

Asırlıq Canköy

Qırım Canköyüniñ asırlıq tarihı.

Qırımnıñ yalı yıldızları. Yarıq ve söz

Qırım mayakları raatlıq ve barışıq qoruvında. Devamı.

Qırımnıñ yalı yıldızları

Qırım mayakları tınçlıq ve barışıq qoruvında.

Bular da kene Qırımdır

Qırımnıñ deñiz potentsialı.

Çöl yaylasınıñ qobaları

Qırım yarımadasınıñ dülberligi – qobalar.

Taş hayaletler vadiysi

Cenübiy Demerci — hayaletler ve turistler diyarı.

Belyausnıñ aq qumları

Qırım yarımadası yalı boyunıñ tezatlı landşaftları.

Graal – Qırımğa alıp barğan efsane

Graal özü ne ve o Qırım ile nasıl bağlı?

Tarhan Qut: kelecek aqqında hatıralar

Qırım yarımadasınıñ efsaneviy burnunıñ ilk yaratılğan dülberligi aqqında ikâye.

Küneşli vadiyniñ yaraşığı

Qırım manzaralarınıñ zengin dürlüliginde, körünişleri, eñ azından Qırımda, başqa bir yerge oşamağan acayip bir yer bar. Bu – Küneşli vadiy.

Şarap efsaneleri: «Aluşta» qırmızı sofralıq şarabı

Qırım şarapları efsaneviydir, kerçek ve uydurma epitetler ve ikâyelernen sarılğan, tam manasınen efsanege çevrilgen nadir içkilerdir.

Eki deñiz energiyası, 2 qısım. Kök deñizniñ tabiat generatorı

Dünyanıñ eñ kiçik deñizi olğan Azaq deñiziniñ energiya resursları.

Eki deñizniñ quveti 1-inci qısım. Şelfniñ hazineleri

Neft ve tabiy gaz - zemaneviy dünyada geosiyasatnıñ belgilevci faktorı.

Kozu-baş: efsaneniñ qaytışı

Eşsiz alma çeşiti — kozu-baş.

Deñiz halqı

Yunuslar — Qara deñizniñ baş meskenleridir.

Ayat onsuz mümkün olmağan ağu: qırım tuzunıñ tarihı

Ukraina ve Qırım hanlığını birleştiren yol, esirleriniñ közyaşlarından qara ve asırlar boyunca bizniñ çumaklarımız Qırımdan taşığan tuzdan beyaz edi.

SUV

Qırım yarımadasındaki hocalıq faaliyetinen bağlı ekologik meseleler.

Ğayıp etilgen imkânlar. Ne etmeli?

Rusiyanıñ Ukrainağa qarşı gibrid cenkiniñ qısımlarından biri – memleketimizniñ RF-dan gaz yetkizilmelerine bağlılığı sebebinden onunıñ iqtisadiyatını azami derecede yıqmaq edi.

Ömür özeni. Üçünci qısım: Kökten taşlar

Şimaliy Qırım kanalı Qırım yarımadasınıñ ayatını nasıl deñiştirdi.

Ömür özeni. Ekinci qısım: Aqıntı

Şimaliy Qırım kanalınıñ ikâyesiniñ devamı.

Ayat özeni. Birinci qısım: Keçmişten kelgen çeşmeler

Qırım yarımadasında asırlıq suv menbası meselesiniñ çezilüvi.

Qırımda turizm: aqiqatta bayram barmı?

Tavriya turizminiñ tarihı meraqlı ve qadimiydir. XIX asırda dünyanıñ Qırımnen tanışlığı, Qırımğa işnen degil de, öz merağı ve zevqi içün seyaat etken musafirleri arqalı başlağan edi.

Çeşit ve yer mahsulü

Büyük şarapçı Lev Golitsınnıñ ömürinden saifeler.

Tez yoq olğan etnos

Tarihi Qırımda yaratılğan etnoslar arasında qırımçaqlar hususiy yer tuta.

Genuyadan Kerçgece

Qırım milliy çeşitliligi asırlar boyunca şekillendi. Yarımadadan keçip, az-çoq belli bir iz qaldırğan halqlarnıñ sırasıda italyanlar ayrı bir yer ala.

Kefe qaraımları. Qaraım maallesiniñ biñ yıllık ömürü

Qırım yarımadasında Qaraım maallesiniñ ömürinden tarihiy malümat.

Qırım almanları - olar kimler?

Qırım toprağınıñ alman halqı ile iskan etilüvi.

Sır olmağan halq

Qırımdaki milliy taqımlar arasında, bulğarlar kibi daa açıq bir tarihqa saip olğan başqası barmı-yoqmı, belli degil.

Qara deñiz Ermenistanı

Qırım yarımadasında endi aman-aman biñ yıl büyük ermeni cemaatı yaşay. Ermenilerniñ Qırımnen ilk alâqaları ise, ermeni çarı Büyük Tigran ve Pontoslı Mitridat zamanından belli.

Yarımadanıñ etnik mozaikası: yunanlar

Yunanlar daha milâttan evel beş yüz yıl ögüne Qırımnı özleri içün keşf ettiler. Ve tam yunanlarnı ilk Qırım köçkenleri dep adlandırıp ola bilemiz.

Qırımtatarlarnıñ etnogenezi

Tarihtan: qırımtatar milleti Qırım yarımadası toprağında biñyıllıklar devamında şekillendi.

Ukraina qarayları

Müasir Qırım territoriyasında yaşağan küçük bir etnosnıñ tarihi.

Gotıya ve Kefe mitropoliyası

Qadımıy Qırım mitropoliyaları haqqında tarihıy malümat.

«Qazaq» mitropoliyaları aqqında bizge ne biline?

Bugünki Ukrainanıñ topraqlarında qazaq devletçiligi quruluvı.

Tam kerek şey

Ukrain aviatorı Oleg Sokolovskiyniñ taqdiri.

Sıvaş üstünde afeti

1978 senesi Sıvaş faciası: AN-24 yolcu uçağınıñ aviaqazası.

Keriçte ne içün Puşkindi sevmiyler?

Şair Puşkindiñ keriçlilerge ve keriçlilerniñ oña munasebeti.

Qara deñiz üstünde dirijabl

1945 senesiniñ küzünde Aqyarğa «Pobeda» («Ğalebe») V-12 dirijabli uçıp keldi. O kün ava gemisiniñ imkâniyetleriniñ unikal tetqiqatları ve ameliy sınaqları ötkerildi.

Qaydan peyda olduñ, atlı?

Efsaneviy qaraman Yılan yeñici Georgiyniñ ayatından kerçek vaqialar.

Mahluqlardan: deñiz, qara ve propaganda mahluqları haqqında

Qaradağ efsaneleri ve mifleri.

Alla Gorskanñ çeçeklenüvi ve elâketi

Bilesiñmi, daima ukrain tilinde yazmaq isteyim. Ukraince qonuşqanıñda — tüşünceñ de ukrain tilinde inkişaf etip başlay.

Olena Kısilevska - «Tuvğan yurt boyu»

Olena Kısilevskanıñ Qırım aqqındaki «Tuvğan yurt boyu» kitabından parça.

Biy Oleksandr Dabija: Yaltada kömülgen Ukrainanıñ yıllıqçısı

Poltavalı yıllıqçı Oleksandr Dabijanıñ ayat ikâyesi.

Resim ve litografiyalarda Qırımnıñ cenübiy şarqındakı camiler

Vikentiy Russen: Qırım camileriniñ süyklem resimleri.

Kral ve han

XVIII asır soñunıñ, büyük devirniñ parlaq soñunıñ eki tarihiy şahsiyeti, öz tebaasını altın ve imtiyazlarğa deñiştirip, öz monarhiyalarını yaşap keçken eki hükümdar.

O kerçekte kimdir?

«Adyutant» Pavlo Makarov, Rusiye Cenübiniñ Silâlı quvetleri lagerinde bolşevik istihbaratçısı, istihbarat hızmetleri cenkiniñ iştirakçisi.

Tavriya universitetinde ukrain filologiyası

Qırım oquv müesseselerinde istidadlı ukrain hocalarınıñ emek faaliyeti.

«Bizge inqilâp ne berdi»

Sevastopolniñ 1917-1918 seneleri Ukraina ile birleşüv teşebbüsleri.

«Admiral Nahimov»nıñ sırrı

Şuralar Birliginde nüklear sınaqlarınıñ bağlantısı ve «Admiral Nahimov» kreyseriniñ taqdiri.

Vira Royk: Qırımlı Poltava qızı

Qırımnıñ istidatlı qızı — nağışçı Vira Royknıñ tercimeialı.

Yat bayraqlar astında

Qara deñiz flotunıñ aviatsiyası: beşiklerden – cenkke.

Kerçteki ukrain oquv yurtları bir asır evel: ümitler ve kerçeklik

XX asırnıñ birinci yarımında Kerçte ukrain oquv yurtlarınıñ inkişafı.

Keriç yarımadası ortasında kiçik Poltavşçına

Qırım yarımadasındaki ukrain köyüniñ tarihı.

Em Bar, em Madagaskar

Super-insan Morits Benövskiyniñ tarihı ve onıñ Qırım yarımadasınen bağı.

Aqyar kim tarafından ğayrıdan tiklendi

Şuralar Birligi vaqtında ukrain Aqyarı.

Qaranlıq çarlıqta yarıq tezligi

Qırım ve Albert Eynşteynnıñ nisbiylik nazariyesi.

Qırımnıñ blokadası – 1918

Getman Pavlo Skoropadskıynıñ Ukraina Devleti tarafından Qırımnıñ iqtisadiy blokadası.

Deñizniñ ölüm ketirici bahşışı

1998 senesi Qara deñizde «Şkval» seyneriniñ faciası.

Üç deñiz aşa Qırım yolucılığı

«Üç deñiz aşa yolucılıqnıñ» (Hojeniye za tri morya) Qırımğa ne alâqası bar? Ne içün Kefede Nikitinge eykel qoyulğan?

Qırım Ülke ükümetiniñ baş naziri Suleyman Sulkeviç

Suleyman Sulkeviçniñ reberligindeki birinci Qırım Ülke ükümeti.

«Ögde Doroşenko kendi ordusını alıp bara...»: Qırımğa seferge 390 yıl

Getman Mıhaylo Doroşenko ve onıñ Qırım yarımadasına seferleri.

Veli İbraimovnıñ taqdiri

Qırım MSSR Merkeziy icra komitetiniñ reisi Veli İbraimovnıñ atılıp öldürilüvi.

Qırım bağçasçılığınıñ merkezi

Qırımda devlet tedqiqat stantsiyasınıñ quruluvı meselesi.

Küüçlü! Dülber! İhtiyatlı! Çevik!

Qırım Muhtar Cumhuriyetinde plastunlar areketi tarihından.

Eñ cesür şövalye Bernard Pretvıç

Bar ağası Bernard Pretvıçnıñ ayat ikâyesi.

Mamay — Kulikovo cenkiniñ veteranı

Kulikovo cenki ve «Mamay aqqında rivayet»

Şevçenko ve Qırım

Qobzarnıñ Qırım yarımadasınen tarihiy bağları.

Ve qırallar da maña üküm etemez

'Andromeda dumanlığı' tüşürülgende Qırım yarımadasınıñ kinematografik manzaraları.

Flagmannıñ elâk oluvı

Qara deñiz donanmasınıñ trajedisi — linkornıñ elâk oluvı ve «Qara Knâz» Valerio Borgezeniñ intiqamı.

Semaviy patriarxat

Qırım patriarxal eparxiyası tarihından.

Qırım bulatınıñ qudreti

Qırımlı Oleg Soiç tarafından tank istisalınıñ menimsenilmesi.

Avropada Ukrainanı taqdim etken Kezlev oğlu

Anatoliy Ponomarenkonıñ hatırasına

Oğurlanğan isim: Kişka nasıl «Koşka» oldı

1854—1855 seneleri Aqyar (Sevastopol) mudafaası qaramanı Petro Kişkanıñ soyadı meselesi.

Oleksandr Gorskiyning taqdiri: İnsan aqqında, qoranta aqqında, kino aqqında

Bu adamnıñ ömürü şura rejimi devrinde sanaat adamınıñ muvaffaqiyetli kariyerasına sanki bir misal edi. Lâkin nasıl etip böyle muvaffaqiyetli ve sakit, tamamen şura qorantasında sistema duşmanı olğan bir insan terbiye olundı?

Bir cemiyetke sım-sıqı bağlatılğanlar

«Qırım sanayı meyveciligi» eseriniñ yaradılma tarıxı.

«Körünmegen» ukrainalılar

Rusiye statistikası Qırım ukrainalılarınıñ ruslaştırıluvı aqqında şaatlıq ete.

İlk Qırımnıñ saqlayıcısı

Qırımda fotoressam Vasiliy Sokornovnıñ ulu ve ilhamlı ömür ikâyesi.

Stamboli yazlıq eviniñ bağçasçısı ve onıñ ailesi

İvan Râboştanovnıñ tolu ayatı ve Kefe şeerinde olğan Stamboli yazlıq evi.

«Rus nizamnen Yañı Qırım»: yarımadanıñ qadimiy halqlarınıñ sürgünligi

Qırım yarımadası halqlarınıñ qanunsız sürgünligi.

Qara ölümniñ Qırım izi

Qırım yarımadası topraqlarında orta asır çuması.

Tılsımcı

Qırımçaq animatsiya rejissörı Ralf Bakşiniñ ömürbayannamesi.

Birlikte muvaffaqiyet… Ukraina ve Qırımnıñ

XX asırda Ukraina ve Qırım arasında iqtisadiy ve içtimaiy munasebetler.

Gürcı yazısınen Qırım tarihınıñ saifeleri

Qırım topraqlarında gürcı ruhı.

Qırımdan — Yağmur deñizine

Qırımnıñ Kosmosı araştıruv ve özleştirüv tarihiy faqtları.

Ebediyetke islengen emek

Qırım meyva sanayı bağçacılığınıñ babası, ulu alim-bağçacı Levko Sımırenkonıñ ayat ikâyesi.

Qırımdaki «Rusiye» mezarlığı... qazaq haçlarınen

Qırım yarımadasında ukrain qazaqlarınıñ soñki raatlıq yeri.

Qırım arheologiyasınıñ XIX-XX asırlarda Ukraina ile alâqaları

Qırım topraqlarında tapılğan arheologik buluntılar ve olarnıñ Ukrainağa qanday emiyeti bar.

Orta asırlar Qırımında kilse uniyası

Qırım yarımadasında katolik ananeleri.

Altı asır beraber. Unutılğan halqnıñ tarihından saifeler

Ukraina topraqlarında lipka tatarları aqqında tarihiy malümatlar.

Samokış ya da Samokışa: kerçek adınıñ qaytuvı

Belli insannıñ belli olmağan ayatı.

Qırım içün cenk: qolaysız tarih

Ekinci Cian cenki vaqtında Qırım yarımadasında olıp keçken az belli kerçek vaqialar ve faktlar.

Şefiqa Gaspıralınıñ qadın dünyası

XX asır başında qırım qaramannıñ cesür ikâyesi.

Poltava regionı ve Qırım. Ukrain devletliliginiñ eki tarihı

Ukrain topraqlarınıñ ortaq ve birligi.

Qırım cumhuriyeti: kimlerden ibaret ve onı kim idare ete

Tarixniñ sarmal olaraq inkişaf etkenini aytalar. Bâzı ceryanlar vaqıt keçkeninen tekrarlanuvı yaki devamı bile ola bile.

Rusiye bertsizliginiñ şeeri

Cenkler, biñlerce, yüz biñlerce, millionlarca insan yüzüni coytqanda, aynı urba kiygende, özünden mahrum qalıp, şahsiyetini coytqanda başlana — o vaqıt askerler endi insan degil, faqat mehanizmniñ bir parçası ola.

Genrik Senkeviçniñ tatar tamırları

Meşhur polâk yazıcısı Genrik Senkeviçniñ soy-soyu ya da onıñ Qırım ile nasıl bağlı olğanı.

Qırımdaki ukrainalılar Vrangelni añıp olamı?

Baron Pötr Vrangelniñ tercimeiyalası.

Mamay. Qırım zaporojetsı

Efsaneviy qazaq Mamayınıñ ayat yolı.

Harıtyna Pekarçuk: UNR Ordusı sıralarında qırımlı ukrain qadını

UNR Ordusınıñ cenk hareketlerinde iştirak etken cesür qırımlı Harıtyna.

O, Qırımda ögrenip, bütün Avropanı qavege alıştırdı

Avropada qave ananesiniñ esasçısı olğan İlbavlı Yuriy Kulçıtskiyniñ tarihı. Ve, körünir ki, Qırımnıñ mında ne alâqası bar?

İvan Piddubnıy

Qırımda «ukrain milliyetçiliği» içün işkence olunğan «rus bahadırı»nıñ hatırası nasıl anıla.

Qırımnıñ ukrain toponimleri

Ukrain menşeli Qırım şeerleri ve qasabalarınıñ adları.

Qırımnıñ rus insanları

Qırımnıñ ğarbında bulunğan kiçik Çornomorske kasabasınıñ ikâyeleri.

Köknüñ ağlağan künü

Qırımtatar sürgünligi

Qırımnıñ qısqa muddetli ukrainleştirilüviniñ toqtatıluvı

Ukrain köçip kelgenleri Qırım toprağında özlerini nasıl tanıttılar ve yarımadada ukrain medeniyeti nasıl inkişaf etkeni aqqında.

Cenkten soñki Qırımda eñ arqada qalğan saası

Cenkten soñki yıllarda Qırım sebzeciligi ve bağcılığınıñ alı.

Ukraina qırım tıbbiyetini tedaviyley

Cenkten soñki vaqıtlarda Qırım tıbbiyeti.

Deñizge barğan yol

Qırım trolleybus yolunıñ qurucılıq tarihı.

Yalı kimniñ olsa, suv da onıñdır

Qırım kanal ağınıñ quruluvı.

Ukraina esabına mifik leyha

Kahovka SES, Cenübiy Ukraina ve Şimaliy Qırım kanallarınıñ qurucılığı ve Qırım yarımadasına nasıl yardım etkeni.

Qırım güllemesiniñ fiyatı

Kahovka suv anbarı ve Şimaliy Qırım kanalı - XX asırnıñ eñ büyük irigatsiya inşaatlarıdır.

Saalarnıñ yañıdan tiklenilüvi boyunca qatiy adımlar

Ukraina Qırım bağcılıq ve yüzümciligini yañıdan tikley.

İhtiraslı niyetler ve plânlar

Ukraina Qırımdaki bağçacılıqnı ve yüzümcilikni ğayrıdan tikley.

Qırımdaki Ukrain suvsıqlaqları

Qırım suniy suvsıqlaqları, olarnıñ meydanğa kelüv tarihi.

Qırım maarifinde «Moskova kukkugınıñ» mirası

Cenkten soñki Qırımda tasil müesseseleri qurucılığınıñ amelge aşırıluvı.

Ukraina Qırım köylerini ğayrıdan tikley

Cenkten soñki vaqıtlarda Ukrainanıñ teşebbüsinen Qırım köyleriniñ ğayrıdan tiklenmesi.

Qırımda ukrain teatrınıñ tiklenüviniñ tikenli yolu

Ukrain draması teatrınıñ qurulışı: sovet akimiyetiniñ diqqatlı nezareti astında ayat.

Qırımnı ukrainalaştırunıñ ilk belgileri

Qırımnıñ medeniyet alemine ukrainalaştırunı kirsetüv.

Qırımnıñ ğayrıdan tiklenüviniñ kefaleti olaraq kadrlarnıñ köklü yañaruvı

Qırım vilâyetinde eski fırqa zıncırı ve hocalıq apparatınıñ deñiştirilüvi.

Kimin tili ve tasili bolsa – onıñ devletidir: Qırımda ukrainleşüvniñ ilk teşebbüsleri

Sovet Qırım vilâyetinde ukrain tasil faaliyeti.

Qırım: Ukrainada ilk adımlar

Qırımnıñ Ukrainağa berilgeninden soñ yarımadada alıp barılğan sovet siyaseti.

Qırımnıñ Ukrainağa berilmesi: parde arqasında

1954 senesi Qırımnıñ Ukraina ŞSC terkibine berilmesi. Umumiy baqıluv içün olmağan mesele.

«İskonno russkiy» Qırımnıñ kremleviy arhitektorları

Qırım yarımadasınıñ milliy terkibi.

Yarımadanıñ energiya menbaları

Yarımadanıñ elektrifikatsiyası qırım energetika saasınıñ baş terkibiy qısmı olaraq.

Eki deñiz arasındaki yarımada... amma balıqsız

Cenkten soñra Qırımnıñ deñiz balıqçılığı.

Qırım yolsızlıq

Qırım yollarınıñ qurulışı.

Öz proziyatı olmağan on yıl

Qırım yarımadasında aş-suv sanayısınıñ inkişafı.

Susuz qalğan Qırım on yıllığı

Qırım yarımadası topraqlarında suv yetmemezligi meselesi.

On yıllıq mektep felâketi

Qırım yarımadasınıñ tasil meselesi.

İlim yol ayırıcıda

Cenkten soñki ilk on yıllıqta Qırım iliminiñ alı.

Qırım sanatoriya-kurort sahasınıñ on yıllıq durgunlığı

Cenkten soñraki devirde Qırım vilâyetiniñ Qırım kurort hocalığınıñ vaziyetiniñ kederli manzarası.

Zay olğan on yıllıq

Birinci cenkten soñraki on yıllıqta Qırım sanayısı ve qurucılıq saasınıñ alı.

Cenken soñraki birinci on yıllıqta Qırımda bağçasçılıq ve yüzümcilikniñ alı

Cenken soñraki Qırım vilâyetinde bağçasçılıq sahası.

Mağa yaramayan – saña qalsın...

Qırım vilâyetiniñ Ukrainağa berilmesi arfesinde köy hocalığı saasınıñ alı

1950-nci seneleri ukrainlerniñ Qırımğa köçürilüvi

Ukrain halqınıñ Qırım topraqlarına köçürilüvi nasıl ve angi şartlarda olıp keçti.

Cenkten soñki ilk yıllarda Qırımnı kim ğayrıdan tikledi?

Petro Volvaç, TŞC aqiyqiy azası, UMŞ azası, Qırım MC namlı ilim ve tehnika erbabı, 60 yıllıq stajlı qırımlı. «Qırım svıtlitsâsı» gazetası, 2017 senesi, 1-inci sanı