Taş Hayaletler Vadisi
Güney Demerci — hayaletlerin ve turistlerin diyarı.
İhor Haluşçak. «Krymska Svitlytsya» Gazetesi, 2017, Sayı 18
Aluşta yakınlarındaki Demerci dağ silsilesinin güneybatı yamacında bulunan Hayaletler Vadisi, en azından Rus işgaline kadar, yarımadadaki gezi ve turistik yürüyüşlerin neredeyse zorunlu bir durağı sayılırdı. Bu bölgeye ulaşmanın en kolay yolu ise Güney Demerci'nin eteklerinde uzanan Luçistoye köyünden geçiyordu. Vadinin yanı sıra, dağın yamaçlarında antik Funa kalesinin kalıntıları da bulunmaktadır.
Bu arada, Kırım Tatarcasından tercümede «demerci» demirci anlamına gelir ve Kırımlıların rivayetleri bu yükseltinin boşuna böyle adlandırılmadığını gösterir. Ancak efsaneler ve tarihlerden bahsetmeden önce, Demerci'nin kendisi hakkında birkaç söz söylemek gerekir. Dağ, daha doğrusu yamaçları — Kaya Blokları Kaosu denilen eşsiz bir kaya yığınıdır. Bu blokların şekli ve boyutları o kadar gariptir ki, içlerinde en dâhi heykeltıraş olan doğa tarafından yaratılmış tanınabilir figürler ve silüetler seçilebilir. Uzun gölgeler veren bu figürler sürekli şekil değiştirir ve istenirse içlerinde sürekli yeni imgeler görülebilir. İşte bu yüzden bu vadiye çok eski zamanlardan beri Hayaletler Vadisi denmektedir.
Ancak esas olarak kireç taşlarından oluşan Baş Kırım Sıradağları'nın diğer masiflerinden farklı olarak, Jura jeolojik döneminin konglomeralarıyla şekillenen Demerci sırtları, milyonlarca yıl boyunca aşınarak tuhaf sütunlar, direkler ve özgün taş heykeller oluşturmuştur. Efsanelere gelince, en bilineni bir zamanlar bu dağda yaşayan bir demirciyi anlatır. O burada silah döverdi ve o kadar saldırgan ve kötüydü ki, boş zamanlarında, tıpkı bugünkü Rus işgalciler gibi, vadideki köyü terörize ederdi. Bir gün demirci, Marina adında yerel bir kızı esir aldı.
Kız kaçmaya çalıştı, ancak bir taşa takılıp düştü ve öldü. Dağ Tanrısı öfkelendi ve dev kayalar zirveden koparak demirci ocağını, demirciyi ve kaçırılan kızı korumaya kalkışmayan tüm köy halkını yok etti.
Ancak dağ sadece folklor demircisini ve onun esirini değil, hatırlar. Burada bir zamanlar bize daha yakın ve daha az ilginç olmayan olaylar da yaşandı. Örneğin, Leonid Gayday'ın kült sinema komedisi «Kafkas Esiri»nin sahnelerinin çekildiği patikayı ziyaret etmek birçok turistte sıcak anılar uyandırırdı. Zira bu popüler filmin en çarpıcı sahneleri Kırım'da, tam da Hayaletler Vadisi'nde çekildi. Burada, örneğin, «Nikulin'in Cevizi» göze çarpardı — Kırım'daki sayısız ağaç arasında kendi adı olan belki de tek ağaç, çünkü burada «Aptal»ın ağaçtan düştüğü ünlü sahne çekildi. Bu arada, dal o zaman uygun şekilde kesilmiş, düşüş yeri önceden hazırlanmıştı... Ama dal tamamen başka bir yerden kırıldı ve düşerken Yuriy Vladimiroviç kolunu kırdı. Film çalışmalarında ise uzun bir ara vermek gerekti.
Peki, Nataliya Varley'in «Gde-to na belom svete...» eşliğinde sözde dans ettiği taşta (tabii ki belirli bir ücret karşılığında) fotoğraf çektirme imkânı paha biçilmezdi! İlginçtir ki, bu taş o kadar da küçük değil. Kaya parçası düzgün bir paralelyüz şeklindedir ve yüksekliği oldukça fazladır. Bu yüzden taşın yanına ihtiyatlı bir şekilde metal bir merdiven dayanmıştı. Ancak anlaşıldığı kadarıyla, yerel rehberler bugün bile saf ziyaretçileri açıkça kandırmaktadır. Çünkü aslında bu taşın «Kafkas Esiri» ile hiçbir ilgisi yoktur.
Filmde Nataliya Varley'in yerden 50 cm'den fazla yüksekliği olmayan bir taşa hafifçe sıçradığı ve Şurik'in bel hizasında dans ettiği görülür. Oysa yerel rehberler, yüksekliği iki metre olan o kaya parçasını utanmazca «işte o» taş diye yuttururlar! Gerçekte ise Varley'in gerçek taşı, «Nikulin'in Cevizi»nden yaklaşık 100 metre kuzeydoğuda, dev konglomera parçaları arasında bulunur ve yarım metre yüksekliğinde düz bir kayadır.
Ancak efsanevi vadiyi ziyaretin asıl amacı — yine de Demerci Dağı'nın zirvesidir. Orada bulunurken, Hayaletler Vadisi'nin silüetlerinin güneşin konumuna göre sürekli değiştiğini görmek mümkündür. Ayrıca buradan Aluşta'ya, komşu dağ masifi Çatır-Dağ'a, iyi havalarda ise — Karadeniz'e derinlemesine uzanan Meganom Burnu'na kadar inanılmaz manzaralar açılır.