Ukrayna Eğitim Kurumları Bir Asır Önce Kerç'te: Umutlar ve Gerçekler
20. yüzyılın ilk yarısında Kerç'te Ukrayna eğitim kurumlarının gelişimi.
Serhiy Konaşeviç. "Krymska Svitlitsya" gazetesi, 2018, sayı № 42
Rivne yakınlarındaki Zdolbuniv'den Kırım'daki Kerç'e kadar olan mesafe bin kilometreden fazladır. Ancak bir asır önce Kerçli soylu kızlara birkaç yıl boyunca özel Zdolbuniv Kız Gymnasium'unu bitirme sertifikaları verilmiştir. Bu eğitim kurumunun kurucusu, sahibi ve yöneticisi Barones Eleonora Oleksandrivna von Taube idi. Gymnasium, 1877'de kurulan Zdolbuniv'in ilk eğitim kurumu olan 1905'te inşa edilmiş iki sınıflı şehir demiryolu okulunun binasında faaliyet gösteriyordu. Şu anda bu binada 5 No'lu Genel Ortaokulun ana binası bulunmaktadır.
Zdolbuniv Kız Gymnasium'u 1914'te, Birinci Dünya Savaşı'nın başladığı yılda açılmıştır. Rus İmparatorluğu'nun Zdolbuniv'in yakınında bulunan batı sınırları cephe hattı haline geldi. Bunun üzerine eğitim kurumu 1915'te (diğer kaynaklara göre 1914'te) "daha sakin" Kerç'e tahliye edildi. Bu tahliye tam kapsamlıydı, çünkü imparatorluk hükümeti "yakılmış toprak" taktiğine başvurmuştu: savaş sırasında terk edilen tüm bölgeler tamamen temizleniyor, tüm işletmeler (nüfusla birlikte) ekipman ve çalışanlarıyla birlikte tamamen zorla tahliye ediliyor ve altyapı kasıtlı olarak bozulup yıkılıyordu.
Rivne yakınlarından Kerç Boğazı kıyısına "taşınan" gymnasium, tüm savaş boyunca faaliyet gösterdi — Rus İmparatorluğu'nu yıkan devrim sırasında ve sonrasında, ve Alman işgal yönetimine bağlı "Kırım Bölgesel Hükümeti" önderliğinde Kırım'ın "bağımsız devlet" olarak ilan edilmesiyle birlikte.
Kerç gazetesi "Volna"nın 23 Temmuz 1918 tarihli sayısında şu içerikte küçük bir not buluyoruz: "Halk Eğitimi Bakanlığı Geçici Müdürü Nalbandov, Kerç Şehir İdaresi'ne, Zdolbuniv Kız Gymnasium'unun kurucusu Barones E. O. von Taube'nin 1918-1919 eğitim yılında, son üç yılda olduğu gibi, Kerç Kız Topluluk Gymnasium'unun binasında ikinci vardiyada ders yapmasına izin verilmesi konusunda herhangi bir engel olup olmadığını sormuştur. Savaş koşulları nedeniyle buraya tahliye edilen Zdolbuniv Gymnasium'unu Kerç'te kalıcı olarak bırakmanın gerekli görüldüğü bir durumda, şehir idaresinin buna hiçbir şekilde engel olmayacağı şüphesizdir.
Üstelik şu anda tamamen yerel kız öğrencilerle dolup taşmıştır." Bununla birlikte, "Volna"nın bir sonraki sayısında Barones von Taube imzalı bir ilan yayınlanmıştır: "Hükümet gymnasium'larının tüm haklarına sahip Zdolbuniv Kız Gymnasium'u, eğitimi layıkıyla yürütebilmek için uygun bir bina aramaktadır. Tekliflerinizi her gün saat 3-5 arasında şahsen şu adrese iletmenizi rica ederim: İnstytutska, No. 25 (şimdi Krupskoyi Caddesi; şu anda bu adreste şehir doğum evi bulunmaktadır — yazar), M. G. Todorov'un dairesi. Aynı saatlerde — gymnasiumun tüm sınıflarına kayıt başvurularının kabulü." Eğitim kurumunun ve sahibinin sonraki akıbeti bilinmemektedir.
Kerç gazetesi "Volna"da not, 1918.
Daha önce, 16 Temmuz'da, "Volna" Kerç'te bir politeknik enstitüsünün açılmasının "Duma" (görünüşe göre şehir) tarafından memnuniyetle karşılandığını belirtmişti: önceki gün, yüksekokul kurma komisyonundaki guberniyal zemstvo toplantısında bu fikir itirazla karşılaşmamıştı. Önceki gün şehri, Kiev Politeknik Enstitüsü mezunu ve çalışanı, Kerç'te politeknik enstitüsü kurulmasıyla ilgili müzakereler için yüksekokul tarafından yetkilendirilmiş Oleksandr Korobov ziyaret etmişti. Bu yüksekokulun, Kerç'in en eski eğitim kurumu olan ve daha 1830'larda açılan, adını hamileri olan Devlet Müşaviri Grigoriy Kuşnikov ve büyük oğlu Dmitro'dan alan Kuşnikov Soylu Kızlar Enstitüsü'nün binasında yer alması planlanıyordu (enstitü 1920'de faaliyetine son vermiştir; şu anda binasında Volodya Dubinin adını taşıyan 1 No'lu Genel Ortaokul bulunmaktadır).
Ancak enstitü yönetimi bu haberi pek sevinçle karşılamamış, "bölgesel hükümetin" yüksekokulu genişletme kararı aldığını — kapatılma ihtimaline rağmen — belirterek bunun söz konusu olamayacağını ifade etmiştir. Bunun üzerine "Halk Eğitimi Bakanı" Nalbandov, Korobov'a "başlangıç noktası" olarak Sivastopol'ü değerlendirmesini tavsiye etmiştir — oysa ne herhangi bir ihtisas komisyonu ne de şehrin kendisi benzer konuları gündeme getirmişti. Bu arada Kerçliler, yüksekokul için mevcut tek uygun binayı sağlama fırsatının kaçmasına üzülmüşlerdi.