Kiyev Rusi. Oleşşâ

Oleşşâ şeeri – Özü özeni aşağısında Kiyev Rusiniñ müim noqtası.

Hersonğa yaqın yerde, Büyük Potömkin adasında X-XIII asırlar devamında Özü özeni aşağısında Kiyev Rusiniñ müim noqtası olğan Oleşşâ şeeri bar edi.

Qadimiy rus letopisinde Oleşşâ ilk kere 1084 senesi añıla, lâkin araştırmacılar, arheologik tapılmalarnıñ tarihlanuvına esaslanaraq, şeerniñ 100 yıl evel peyda olğanını tüşüneler. Rus (Qara) deñizine çıqışta, Özü-Slavutiç tamağında olğan liman, Skandinaviyadan Bizansqaca "varyaglardan yunanlarğa" barğan büyük yolda müim bir alqa edi.

XI asırda Oleşşâ endi Rusniñ uzaq topraqlarında ticaret ve gemiqatnavını kontrol etken bir tayanç noqtasına çevirildi, ve şeerge telüke yanğanda, kiyev kinâzları, letopisciniñ yazğanına köre, "öz babalarınıñ ve dedeleriniñ yollarını" qorçalamaq içün Oleşşâğa kete ediler. Tınçlıq vaqıtta ise bu, Rus devletiniñ musafirperver deñiz qapusı edi. Mında deñizaşırı malları olğan tüccar gemileriniñ kervanları kele edi; mında ecnebiy elçilerni, Konstantinopol patriarhı tarafından tayinlengen Kiyev mitropolitligine namzetlerni qarşılap, Kiyevge qadar uzata ediler.

Bizans ve Tavriya Hersonunıñ aqçaları.

Oleşşâ ealisiniñ belli bir qısmını "greçnikler" – Bizanstan kelgen yunan tüccarları, şunıñ kibi de "korsunlılar" – Rusiyede Tavriya Hersonı dep adlandırılğan Korsundan (Qırımnıñ Qara deñiz yalısında, zemaneviy Aqyarnıñ yerinde qadimiy yunanlar tarafından qurulğan Hersonesniñ orta asırlar adı) çıqqanlar teşkil ete edi. Yañı Herson, 1778 senesi Özü özeni yalılarında qurulğanda, öz adını tam da 988 senesi Kiyev kinâzı ve Rusni hristianlaştırğan Büyük Volodımır hristian dinini qabul etken Tavriya Hersonından aldı.