Münderice ve tüs – bölümezlik

Ukrain ressamı Oleksiy Şovkunenkonıñ Qırım topraqlarında ilham qıdırması.

Ukrain ressamı Oleksiy Şovkunenkonıñ Qırım topraqlarında ilham qıdırması.

Oleksiy Oleksiyoviç Şovkunenkonıñ "Qırım manzarası" (1949) ve "Qırım yalısı yanındaki deñiz" (1949) akvarel manzaraları Kiyiv ş. P.G. Tıçına Edebiy-memorial müzey-kvartirasınıñ yataq odasında sergilenmekte. Umumen, müzey-kvartirada saqlanğan resim mirasınıñ büyük bir qısmı Oleksa Şovkunenkonıñ fırçasına aittir. Er fırsatta Oleksiy Oleksiyoviç dostu Pavlo Tıçınağa öz manzaralarını ve nâtürmortlarını ediye ete edi, bu eki akvarel işi de istisna degil. Ressam ve şair arasındaki dostluq 1935 senesi, Pavlo Tıçına paytaht statusı Kiyivge keçkeninden bir yıl evel Harkivden qaytqanında başlandı.

Oleksiy Şovkunenko Odesadan Kiyivge Kiyiv ressamlıq institutınıñ professorı olaraq keldi. Eki ressam ailelerinen dost edi, beraber raatlanğanlar — bunı şairniñ kündeligindeki qeydleri ve çoq sanlı foto suretler tasdıqlay. Olar Qırımda beraber raatlanğan olmaları da mümkün. Oleksa Şovkunenko — Pavlo Tıçınanıñ 1941 s. ve 1966 s., şairniñ 50 ve 75 yıllıq yubileyleri munasebetinen sızılğan eki portretiniñ müellifidir.

Illustration

O. Şovkunenko, "Qırım yalısı yanındaki deñiz" (1949); kâğıt, akvarel

Kiyiv ş. P.G. Tıçına EMMK, KV 358 MR 380

Oleksiy Oleksiyoviç Şovkunenko (1884-1974) resim sanatınıñ klassik mektebiniñ vekili, akvarel, portret ve manzara ustası. Herson şeerinde doğdı, ressamlıqta ilk adımlarını öz şeerindeki ikona sızuv atelyesinde yasadı, soñ Odesa ressamlıq oquv yurtunda (1901-1908) oca Gennadiy Ladıjenskiyniñ yanında oqudı. Tasilini Peterburg sanat akademiyasında, tarihiy resim professorı Vasıl Savınskiyniñ atelyesinde devam etti. Vasıl Savınskiden oquğanda akvarel ressamlığı texnikası ile meraqlanıp başlağan, hocası oña bunı ögütlegen edi.

Keçken soñ bu texnika onıñ icadında esaslardan biri oldı. Müzey-kvartirada ressamnıñ çoq akvarel işleri taqdim etile. Oleksiy Oleksiyoviç akvarelni — "sılavlı material" olaraq pek seve edi. Şair Grigoriy Donets öz hatıralarında añğanınday (Şovkunenkonıñ plenerlerinden birinde bulundığında): "…Bir künü sızğan yağmur ve küzniñ tumanı bar edi. Şiiriy. Amma tabiatta episi aqıp kete edi, kâğıt üstünde de aqıp kete edi. Bunı körip, Oleksiy Oleksiyoviç: «Aqsa aqsın, tek bizge kerek yerge» dedi."

Illustration

O. Şovkunenko, "Qırım manzarası" (1949); kâğıt, akvarel

Kiyiv ş. P.G. Tıçına EMMK, KV 336 MR 358

Taqdim etilgen Qırım manzaraları, Pavlo Tıçınanıñ müzey-kvartirasınıñ interyerindeki diger akvarellernen aenkli birleşe ve, inatlı simvolikanen 1926 senesi Qırımda raatlanuv vaqtında şair tarafından yazılğan «Qırım tsiklı»nden meraqlı şiirlerniñ süretlerini canlandıra.

"…Çoqtan aqşam. Sızğanlar – sanki oyulğan izler. Yuqarıda ateş yana ve sessiz selbiler mezağa kireler..." ("Ay-Petri" 1926, Alupka)

"…Böyle dalğalar, böyle çubar – körüne, körüne, körüne, mına-mına! – kölge – ve ğayıp ola, tek izleri qala: balıq yay-oq kibi sudan..." ("Plâj" 1926)

Malümatnı Kiyiv ş. P.G. Tıçına Edebiy-memorial müzey-kvartirasınıñ fond-ekspozitsiya işleri ilmiy bölüginiñ müdiri D.V. Nesterçuk azırladı