Qırım ecnebiy edebiyat eserlerinde: Cek Rayan Ukrainanı qurtara
Dünya yazıcılarınıñ edebiy eserlerinde Qırım tarihı.
Valeriy Verhovskiy. «Qırım odası» («Krymska svitlytsa») gazetası, 2018 senesi, 11-inci çıqış
Tom Klensi, amerikalı «bestsellerler ustası», bütün dünyada belli olğan ucuq (keskin syujetli) janr yazıcısı, 1947 senesi Baltimor şeerinde (Merilend ştatı) doğdı. Balalıqtan özüni arbiylikke azırlay edi, lâkin zayıf körüvi onıñ orduda karyera yapmasına mania oldı. Klensi edebiyatta çoqtan yetilgen yaşta (37 yaşında) ilk addımlarını attı, lâkin onıñ birinci romanı bestseller oldı ve ekranlaştırıldı — elbette, laf «"Qızıl oktâbrge" av» aqqında kete.
Bu kitap Cek Rayan aqqında, Mİİ (CIA) analitiginden AQŞ prezidentine qadar yol keçken adam aqqında balaban bir tsiklniñ başlanğıcı oldı. Tsiklniñ bir qaç kitabı meşur kino lentasına çevirildi: añılğan «"Qızıl oktâbrge" av», «Vatanperverlerniñ oyunları», «Qorqu fiyatı», «Doğrudan-doğru ve açıq telüke», 2018 senesi ise televizion ekranlarında «Cek Rayan» serialı çıqa. 2012 senesi Mayk Greni ile beraberlikte yazılğan «Soñki qarar aqqı» romanı ekranlaştırılağımı belli degil. Bu romannıñ syujetine köre, ŞSCBni ğayrıdan tiklemege tırışqan Rusiye prezidenti Qırımnı zapt ete, bundan soñ Rusiye quvetleri Ukraina şarqında keniş kölemli ücümge başlağanı ikâye etile...
Şay etip, sabıq DTK (KGB) hadimi, Rusiye prezidenti Volodin er şeyge azır: atta öz Tışqı istihbarat hızmeti reberi Birükovnı ve istifa etken FSB ofitseri Golovkonı öldürmege bile (radioaktiv poloniy — bir şeyni hatırlata, degilmi?). Kreml revanşistiniñ ihtiraslarınıñ üçünci qurbanı ukrain siyasetçisi, Yuqarı Radadaki rusiyeperver bloku lideri Oksana Zuyeva ola.
Stsenariy nota kibi kerçekleşe: «Kiyevdeki vaziyet barğan sayın yaramaylaşa kibi körüne edi. Mustaqillik Meydanında ukrain milletçileriniñ kündelik çıqışları kibi başlanğan şey bir qaç künden soñ rusiyege qarşı şiarlarnı tola on biñlik mitingge çevirildi...».
Lâkin şarqiy regionlarda ve Qırımda akül-amel (reaktsiya) yıldırım kibi tez oldı: «Qırımnıñ Aqyar (Sevastopol) şeerinde, rus ekseriyeti saflarından çıqqan skinhed çeteleri ukrainlerge ve qırımtatarlarğa ait olğan tülkânlarnıñ vitrinalarını qıra, yangınlar çıqara ve tesadüfiy yoloçularnı töpeley ediler».
Amma Ukrainada çalışqan Mİİ agentleri, neticede, şunı ögrendiler: «Rusiyeliler rusiyeperver şarqtan para tölegen kâsipbirligi aktivistleri ile tolu avtobus kolonnalarını teşkiliy etip, olarnı Kiyevge ketire ediler. Aynı zamanda olar milletçi baqışlarını ifade etken kütleviy haber vastalarını gizliden maliyeley ediler. Eger bu kerçekten de böyle olğan olsa, demek, rusiyelilerni Kiyevde aqıllar ve yüreklerge boysundıruv degil de, haos ve zıddiyet meraqlandıra edi... FSBniñ bütün Qırım boyunca, milletlerara duşmanlıqnı qozğatmaq içün bütün mümkün olğan vastalarnı qullanıp, faallik köstergeni aydın edi».
Belli ola ki, bu areketlerniñ arqasında cinaiy avtoritet Gleb Rizanıy tura: «O Qırımda, Canköyde doğğan. Bu Ukraina, amma o — etnik rusiyeli. 1990-ıncı senelerniñ başında Sankt-Peterburgğa köçti... Eñ balaban slavân gruppalarından biri olğan «Yedi baadır» çetesinde yüksek vizaifede areket ete edi».
Bu arada Kiyevge Ğarpnıñ ög saf cenkçi taqımı olğan Mİİ «Kampus» mahsus gruppası kele. Olar paytahtta çoq turmadılar — Qırımğa kete ediler. Aqyarda (Sevastopolda), Ukraina akimiyetiniñ haberi ile ve Qara deñiz flotunıñ burnu tübünde, Mİİ-niñ gizli istihbarat obyekti olğan «Mayak» faaliyettedir. «Kampus» hadimlerniñ tahliyesini temin etmeli edi. Lâkin sivil urbalı, amma yahşı silâlanğan ve azırlanğan adamlar peyda oldı.
«Midas» o vaqıtta Biksbi ile beraber ekinci qatta, radio merkezinde buluna edi. — Ateş azırlıqsız sivil aqmaqlar taqımı içün fazla isabetli, — dep qayd etti o. Biksbi razı oldı.
— Bu, «Berkut»tan ya da ordudan qaçqanlar, yaki FSB tarafından azırlanğan cenkçiler ola bilir, — dep eklendi. Ve qoştı: — Lânet olsun, bu atta vaziyetni de-stabilleştirmek içün Rusiyeden yiberilgen mahsus bölük de ola bilir».
Rusiyeliler amerikalılarğa ateş aça, amerikalılar ise rusiyelilerge; amerikalılarnı tahliye etmek içün bir çift ukrain tik-uçağı «Mayak»qa keldi, lâkin Mi-8 tik-uçanlarından birini o «siviller» omuz zenit-raketa qurğusından urıp tüşürdiler, ekincisi ise birinciniñ qaderini tekrarlamağa cesaret etemeyip bazasına qayttı.
Tom Klensi
Prezident Rayan telüke signalı ile Lodzdaki (Lehistan) deñiz piyadeleri bazasından bir çift MV-22 «vertikalkasını» köterdi, qorçalav içün ise Aqyarğa Türkiyede yerleşken dört F-16 qırıcı uçağını yiberdi. Amerikalılar, elbette, öz adamlarını qırım tuzağından çıqarıp alalar.
Qırım ile işleri bitken soñ, Rusiye Ukraina şarqında gibrid degil, keniş kölemli ücümge başlağan: «Rusiye işğalniñ ekinci künü Qırımnı tolusınen zapt etken olsa da, ğarpqa taba ilerilegen sayın Lugansk ve Donetsk vilâyetleri alınğan soñ ğayıplar arta edi. Künün soñuna taba ise ücümge yaramay ava keder etti, çünki bu yüzden rusiye tik-uçarlarınıñ ekseriyeti yerge baylanıp qaldı... Rusiyeliler yaqınlaşa ediler ve körüne ki, olar ta Kiyevge qadar yetip barmağa niyetlene ediler».
Amma ukrain devletini tolu yoq etilmekten kreml rejiminiñ adiy qaba közlüligi qurtara. Bahtımızğa, imperiya ihtirasları ve ukrainofobiya arqasında fanatikler degil, fırıldaqçılar ve qaraqçılar turmaqta. «Fırqa altını», daa doğrusı «çekistler» tarafından daa perestroyka vaqtında çalınğan eki yüz million dollar, aydınlanğanı kibi, 1990 seneleri Volodin tarafından qurulğan birinci ticarâiy bankta peyda olğan.
Bu paralarnıñ hırsızlanmasına doğrudan Roman Talanov (FSBniñ şimdiki başı) qatnaşqan, üstelik, Gleb Rizanıynı qaçırıp, Rayan öz rusiyeli zenaatdaşı aqqında kompromat ala. Eki prezidentniñ subetinden soñ Volodin azca muaribeligini coya, Golovko, Birükov ve Zuyevanıñ öldürüvini teşkil etken Talanovnı ise öldüreler.
Volodin ukrain toprağından ketecek olsa da... Qırım barıbir Rusiye terkibinde qala.
Neticede, açıtsa da, adaletli... Eger adaletli degil de, eñ azından qanuniy yekün — yıllar devamında mudafaa qabiliyetine diqqat etmegen, boş vadelere işanğan, ordusını eksiltken ve silâhlarını bütün dünyağa satqan devlet içün. Bunıñ bedelini topraqlar ile tölemege kerek ola.