Güçlü! Güzel! Dikkatli! Hızlı!

Kırım Özerk Cumhuriyeti'nde plastun hareketinin tarihinden.

← Ana sayfaya dön

Maksım Dubovyaz. «Krymska Svitlytsya» Gazetesi, 2018, Sayı 16

Ukrayna köy geleneğinde, eski zamanlardan beri çocuklar ve gençler, büyüklerinin dikkatli gözetimi altında, Kazak eğitiminin başlangıcına kadar kendilerini çelik gibi sertleştirdikleri yarı haylaz takımlar oluştururlardı. Ukrayna şehirlerinde araştırmacılar, gençlik hedef yapılarının ortaya çıkışını aslında Yeni Çağ'ın başlangıcıyla birlikte izlemektedir. Nitekim bir kaynağa göre, «Ukrayna gençliğinin örgütlü hayatı daha XV-XVI. yüzyıllarda başlamış olup, nüfusun belirli gruplarının haklarını korumak amacıyla dinî, hayırseverlik veya kültürel-eğitsel amaçlarla kurulan kardeşlik birlikleri olan bratstvaların faaliyetleriyle ilişkilidir. Bratstvalar bünyesinde genellikle gençler için ayrı "molodeçi" veya "mladençeskiye" kardeşlikleri faaliyet gösterirdi.»

Daha sonra, Avrupa'da toplumsal hayatın gelişmesiyle birlikte yeni biçimler ortaya çıktı; XIX. yüzyılın ortalarından itibaren, manevi ve yurttaşlık gelişiminin unsurlarını fiziksel hazırlıkla birleştiren, şu veya bu millî özellikleri taşıyan belirli bir eğitim faaliyeti kanonu oluşmaya başladı. XX. yüzyılın başında, bu tür çalışmaların bir sonucu olarak Britanya'da izci hareketi ortaya çıktı ve hızla uluslararası yaygınlık kazandı. Ukrayna'da bu hareket örgütsel olarak 12 Nisan 1912'de "Plast" adıyla şekillendi.

Sonraki on yılların sert toplumsal felaketleri, izciliği ve "Plast"ı ülkemizin gerçeklerinden yavaş yavaş çıkardı; Sovyet gençliğine yalnızca alternatifsiz pionerlik ve komsomol dayatıldı. Ancak "Plast" sönmedi; Ukrayna diasporasında faaliyet gösterdi, dünyaya yayıldı ve şu anda önemli Ukrayna diasporasına sahip tüm ülkelerde aktiftir.

Kırımlı plastun Volodımır Şçekun (en sağda)

Millî faaliyetin yükselişiyle birlikte "Plast" Ukrayna'da yeniden canlanmaya başladı. Aralık 1989'da bu süreç örgütsel biçim kazandı ve 30 Ağustos 1990'da yeniden kurulan "Plast"ın ilk müfrezesi yemin etti. Bağımsızlığın kazanılmasıyla plast hareketi Ukrayna'da batıdan doğuya yayıldı. Verilere göre, 2012 yılı itibarıyla plastunların toplam sayısı 5000 kişiye ulaşıyordu.

Kırım Özerk Cumhuriyeti'nde ilk plast birimleri de 90'ların ortalarında ortaya çıktı. Ancak bazı kaynakların belirttiğine göre, «bağımsızlığın ilk yıllarında burada birkaç plast örgütü varken: Simferopol, Sivastopol, Yevpatoriya, Yalta ve Kerç örgütleri, 2005 yılından itibaren yalnızca biri — Sivastopol'daki — canlı kalmıştır.»

3 Mart 1997'de Sivastopol Stanitsası'nın ilk Genel Kurulu gerçekleşti. Sivastopol'da "NSUU" Plast'ın oluşumu ve gelişiminin bu ilk adımı, örgütün resmî kuruluş tarihidir. Tek tük Sivastopollu plastunlar, daha 1995-1996 yıllarında Karpatlar'daki ilk kamplara katılmışlardı. İlk kez 1996 sonbaharında Rivne'deki Orlıkiada'da hetmanlık üçüncülüğü kazanarak kendilerinden söz ettirdiler.

İlk grup «Çaykı» (Martılar) adını taşıyordu. İçinde dört kız vardı — Mariya Protsak, Zina Belanyuk, İrina Topilina, Yulya Yermoşkina. Sivastopol Stanitsası'nın var olduğu süre boyunca plastunlar birçok kampa katıldılar.

Belirtmek gerekir ki Kırımlı plastunlar, «anakaradaki» eğitim kamplarına, yarışmalara, kamplara sürekli olarak katıldılar ve Büyük Ukrayna'dan gelen misafirleri Kırım yaz plast kamplarında ağırladılar. Bunların sonuncusu 2013 yazında gerçekleşti. «Plast Portalı»nın, Kırım Bölgesi'nin bölgesel yerel tarih-eğitim kampı «Feodoro Prensliği» hakkında yazdığı gibi: «Kampın ilk aşaması, bir zamanlar Orta Çağ devleti Feodoro sakinlerinin yaşadığı Eski-Kermen mağara şehrinin yakınında gerçekleşti. Kampın ilk gününde aktif kamp kurma ve katılımcılar arasında tanışma başladı.

Herkes kamp takma adını aldı ve artık herkes birbirine yalnızca takma adlarıyla hitap ediyordu. Kampta özel bir unvan sistemi işliyordu — kamp efsanesine göre: komutan — prens (knyaz), bunçujnıy — cellat (kat), yazıcı (pisar) — filozof, iaşe subayı (intendant) — tüccar (kupets), doktor — druid.

Daha ilk günlerde kampçılar, kendilerini gerçek Orta Çağ savaşçıları gibi hissetme ve okçuluk, bıçak ve şuriken atma talimleri yapma imkânı buldular. Kutsal Teslis'in güzel bayramında kampa misafirler geldi — "Plast"ın dostları, özellikle Kırım bölgesinin papazı, UPTs KP başpiskoposu Peder Kliment, kampçılar için dua ayini düzenledi ve Kırım İş ve Kültürel İşbirliği Merkezi «Ukrayinskiy Dim» Başkanı Andriy Şçekun.»

5 yıl geçti. Kırım işgal edildi. Elbette, yarımadadaki faaliyeti artık hiç mümkün değil, ancak yüz yıl önce olduğu gibi plastunlar sürgünde faaliyet gösteriyor, geleneğin sürekliliğini koruyor, yeni bir canlanma için yeni nesil yetiştiriyorlar. Andriy Şçekun'un hatırladığı gibi: «"Plast", Ukraynalılar için, millî dava için — büyük neslimizden bize kalan, diriltilmesi gereken bir mirastır. Örneğin Bahçesaray'dan söz edecek olursak, bu küçük kasabada bir "Plast" ocağı oluşturmak için ne koşullar ne de örgütsel yapı vardı. Önce bir temel oluşturmamız gerekiyordu: "Plast"a gidebilecek ve gitmek isteyecek çocukları.

Ve biz, anaokulunda bir grup, ardından sınıflar, daha sonra Ukraynaca eğitim veren bir okul açarak işe başladık. Sonra — aktif katılım: benim, diğer sivil toplum aktivistlerinin, Sivastopol'dan, Ukrayna'nın diğer bölgelerinden faal plastunların davet edilmesi, insanlara göstermek ve anlatmak için.

Elbette, temeli oluşturduğumuzda, Bahçesaray'da bir kurin veya grubun açılması gerekliliği konusunda Sivastopol ve Simferopol'da bulunan "Plast" ile iletişim kurdum. Büyük oğlum Oleksiy, başlangıçta Simferopol'daki bütün etkinliklere gidiyordu. Sonra ortanca oğlum Volodımır da büyüdü, o da "Plast"a girdi ve bugün aktif olarak bununla uğraşıyor. Açıkça söyleyeyim ki "Plast", her iki oğlum üzerinde de olağanüstü bir etki bıraktı; yani bir baba olarak beklentilerimi tamamen karşıladı! Çocuklar — değişti, çocuklar — büyüdü, çocuklar lider oldular. Ve Bahçesaray'daki o küçük "Plast" — oğullarımın etrafında oluşan bu grup bile — bunların hiçbiri boşa gitmedi. Çünkü "Plast" — özgür insanların birliğidir!.»

Ukrayna gençlik örgütleri liderlerinin toplantısı, Ağustos-Eylül 1997, UÇM "Artek"

Plast eğitiminin gençler üzerindeki etkisinin gücünün bir kanıtı olarak, şu anda Kırımlı plastun Volodımır Şçekun'un, kendi deneyimine ve plastun arkadaşlarıyla işbirliğine dayanarak, ısrarlı çabalarıyla «sürgünde» bir plast ocağı oluşturmuş olmasıdır: Borıspil bölgesindeki Şçaslıve köyünde. Grubun adı da tam böyle: «Şçaslıvi Levı» (Mutlu Aslanlar). Elbette, henüz «aslan yavruları»! Ama çocuklar büyüyor.

Şçekun ailesinin arşivinden ve http://plast.ukrlife.org adresinden fotoğraflar