Stamboli Yazlığının Bahçıvanı ve Ailesi
İvan Ryaboştanov'un renkli hayatı ve Feodosya'daki Stamboli yazlığı.
Viktoriya Buket, İvan Ryaboştanov'un kızı Vira aracılığıyla torununun torunu; Yevhen Buket. «Krymska Svitlytsya» Gazetesi, 2017, Sayı 27
1796 yılında Kırım'ın güneydoğusundaki topraklar General Zahariy Bekaryukov tarafından alındı. 1814 yılında Kursk ve Harkiv guberniyalarından serflerini buraya yerleştirdi. Harkiv guberniyasının Vovçansk slobodalarından (Malomıhaylivka, Alyabyeve, Kolodne, Starıkove, Zaharyivka, İvanivka, Vasılivka, Udobna, Tıhiy çiftliği) Hromov, Barbinov, Artyuşçenko, Kolomiyçenko, Ryaboştanov aileleri yerleştirildi.
Forum.vgd.ru sitesindeki verilere göre Ryaboştanovlar, Harkiv guberniyası Vovçansk uyezdi İvanivka köyündeki Ryaboştan sülalesinden geliyordu, aile efsanesine göre ise Orlov guberniyasından.
1870'lere gelindiğinde Ryaboştanov soyadı Feodosya ve çevresinde zaten oldukça yaygındı. Sülalenin bazı temsilcileri Feodosya şehir sakinleriydi. Ne yazık ki, arşiv araştırması yapılmadan, en az iki oğlu olan — Yakov ve İvan (1872 doğumlu) — Yegoriy (Georgiy) Ryaboştanov'un hangi toplumsal tabakaya mensup olduğunu öğrenmek mümkün değildir.
İvan'ın ailesi XX. yüzyılın başında Nasıpkoy'da (günümüzde Feodosya Belediye Meclisi'ne bağlı Nasıpne köyü) yaşıyordu. Eşi Paraskoviya Antonivna Şandıba (d. 6.11.1880) da Nasıpkoy doğumluydu. Muhtemelen 1830 yılında inşa edilen ve halen faal olan yerel «Tüm Kederlilerin Sevinci» Meryem Ana İkonu Kilisesi'nde evlenmişlerdi.
1910'ların başında İvan ve Paraskoviya, birinci lonca tüccarı Yosip Stamboli tarafından Feodosya'da işe alındı. İvan bahçıvan, Paraskoviya ise kahya olarak (aile efsanesine göre).
İvan Ryaboştanov askerlik hizmeti sırasında
Tütün fabrikatörü, Karay kökenli Yosip Stamboli'nin eski yazlığının süslü silüeti, şehrin «kartpostallık simgelerinden» biridir. Stamboli Yazlığı sık sık kartpostallarda, posta pullarında, takvimlerde ve Feodosya'ya adanmış istisnasız tüm yayınlarda yer alır.
Yazlığın inşaatı dört yıl sürdü — 1910'dan 1914'e kadar — büyük sermaye yatırımı ve görkemli bir ölçekle. Köşk-saray, sahibine o dönem için «astronomik» bir rakama mal oldu: 1 milyon 100 bin ruble.
Yazlığın sahibi, yeni inşa edilen köşkte yalnızca üç yıl yaşadı. Bolşevik darbesini öğrenen Yosip Stamboli, ailesiyle birlikte Feodosya'yı terk ederek Türkiye'ye göç etti.
Stamboli Yazlığı her yandan bir sıra her dem yeşil selvi ağacıyla çevrilidir. Yakındaki parkta ilginç bir hizmetli evi korunmuştur — Feodosya'nın bir diğer mimari anıtı — «Bahçıvanın Evi».
İşte tam bu evde Ryaboştanovlar yaşıyordu. Anne, kızlarına temizlik ve düzen sevgisini aktarmıştı. Sofra kurmayı biliyor, görgü kurallarını biliyorlardı. Kızı Vira, Feodosya Gimnazyumu'nun 4 sınıfını bitirdi. Ev sahipleri gittiğinde, İvan ve Paraskoviya tüm malikânenin düzenine bakıyordu.
1915 civarında İvan Ryaboştanov askere alındı. Hatta Alman esaretine bile düştü. Feodosya'ya 1917'den önce döndü.
Yosip Stamboli'nin Yazlığı
Stamboli ailesi Feodosya'yı terk ettikten sonra, bahçıvan İvan Ryaboştanov ailesiyle birlikte Nasıpkoy'a döndü ve burada kendi evini inşa etti (2016'da tamamen söküldü). Ancak arsanın kendisi, şimdi üzerinde yeni bir ev olsa da, halen Ryaboştanovlara aittir.
İvan Georgiyoviç, II. Dünya Savaşı'na kadar Nasıpkoy'da çiftlik müdürü olarak çalıştı. Savaş başladıktan sonra, Almanların baskılarından korkan Paraskoviya Antonivna Ryaboştanova, aile belgelerini yaktı, fotoğrafları arsaya gömdü. 1941 yılında, Stamboli Yazlığı'nın eski bahçıvanı eşi, kızları ve torunlarıyla birlikte Kuban'a tahliye edildi (Feodosya'dan Tümrük'e, ardından Krasnodar'a 35 km mesafedeki İlyinka stanitsasına). İlyinka'da 4 yıl yaşadılar. Orada İvan Georgiyoviç ağır hastalandı ve döndükten sonra, harap olmuş evi ve savaş sonrası kıtlığı görerek Temmuz 1945'te öldü. Nasıpne'deki mezarlığa defnedildi.
Oğlu Mıhaylo savaştan önce kalp krizinden öldü. Oğlu Anton, 1941'e kadar Nasıpkoy'da köy sovyeti başkanıydı. Savaşa gitti, denizciydi. Kızıl Donanma eri. 19.06.1942'de öldürüldü (her iki bacağı koptu, kan kaybından öldü). Sivastopol'daki Suharna Balkası'nda defnedildi. «Kahraman Şehir Sivastopol'un Anı Kitabı»nın IV. cildinde kayıtlıdır (Simferopol: «Tavrida», 1995. — S. 258). Anton Ryaboştanov'un ailesi tahliyeye gitmedi, köyde kaldı.
Oğlu Grigoriy, cepheden döndükten sonra Kirov rayonunun Şubine köyünde kolhoz başkanı olarak atandı. Babası İvan'ın ölümünden sonra Grigoriy, annesini, kız kardeşleri Vira (ailesiyle birlikte) ve Anna'yı Şubine'ye götürdü. Paraskoviya Antonivna Ryaboştanova (Şandıba) Haziran 1969'da öldü, Şubine'de defnedildi. Grigoriy İvanoviç (1980'lerde öldü) ve Vira İvanivna (18.03.2000'de öldü) da ömürlerini orada geçirip orada öldüler. Anna İvanivna, hayatının son yıllarını Kirov rayonunun Pervomayske köyünde geçirdi (6.05.1998'de öldü).