Stamboli yazlıq eviniñ bağçasçısı ve onıñ ailesi
İvan Râboştanovnıñ tolu ayatı ve Kefe şeerinde olğan Stamboli yazlıq evi.
Viktoriya Buket, qızı Vira sızığı boyu İvan Râboştanovnıñ torun-torunı; Yevgen Buket . «Qırım yarığı» gazetası, 2017 senesi, 27-nci çıqış
1796 senesi general Zahariy Bekarükov Qırımnıñ cenüp-şarqındaki topraqlarnı ala. 1814 senesi o, mında Kursk ve Harkiv guberniyalarından öz tahkimli köylülerini köçüre. Şöyle etip, Harkiv guberniyasınıñ Vovçansk bilyelerinden (Malomıhaylivka, Alâbyevo, Kolodne, Starikove, Zaharivka, İvanivka, Vasılivka, Udobna, Tıhıy hutorı) Hromov, Barbinov, Artüşçenko, Kolomıyçenko, Râboştanov qorantaları köçürilgen edi.
forum. vgd. ru saytınıñ malümatına köre, Râboştanovlar Harkiv guberniyası Vovçansk qazasınıñ İvanivka köyü Râboştan sülâlesinden çıqqan ediler, ailenin efsanesine köre ise – Orlov guberniyasından.
1870-nci senelerge qadar Râboştanov soyadı Kefe ve etrafında endi bayağı tarqalğan edi. Sülâleniñ bazı vekilleri Kefede yaşağan şeerliler edi. Maalesef, arhiv araştırmaları yapmadan eñ azından eki oğlu olğan Yakov ve İvannıñ (1872 s. doğğan) babası Yegoriy (Georgiy) Râboştanovnıñ zümresini bilmek mümkün degil.
İvannıñ ailesi XX asırnıñ başında Nasipköyde (şimdi Kefe şeer şurasınıñ Nasipne köyü) yaşay edi. Onıñ apayı - Paraskoviya Anton qızı Şandıba (doğ. 6.11.1880) da Nasipköylü edi. İhtimal ki, olar 1830 senesi qurulğan ve şimdi de işlegen yerli «Dertliler quvançı» Meryem Ana kilsesinde nikâh qıydırğan ediler.
1910-ncı senelerniñ başında birinci gildiya tüccarı Yosıp Stamboli İvan ve Paraskoviyanı Kefede işke aldı. Onı – bağçasçı olaraq, apayını ise – ev idarecisi (aile efsanesine köre) olaraq.
İvan Râboştanov arbiy hızmet esnasında
Tütün fabrikasınıñ saibi olğan qaray Yosıp Stamboliniñ sabıq yazlıq eviniñ acayip silueti şeerniñ «tanıtuv kartoçkalarından» biridir. Stamboli yazlıq evi sıq-sıq otkıtkalarda, poçta markalarında, taqvimlarda ve Kefege bağışlanğan istisnasız episi neşirlerde tasvir etile.
Yazlıq eviniñ qurucılığı dört yıl sürdi – 1910 senesinden 1914 senesine qadar, büyük sermaye yatırımı ve ciddiy miqyasnen. Saray-köşk onıñ saibine o vaqıt içün «kosmik» bir meblağğa – 1 mln. 100 biñ rublege tüşti.
Yazlıq eviniñ saibi yañı qurulğan köşkte cemi üç yıl yaşadı. Bolşevik avdarıluvı aqqında bilip, Yosıp Stamboli qorantası ile Kefeni terk etti ve Türkiyege köçip ketti.
Stamboli yazlıq evini er yaqtan er daim yeşil olğan serviler sırası sara. Yanda parkta hızmetçilerniñ meraqlı evi – Kefeniñ daa bir mimarlıq abidesi – «Bağçasçınıñ evi» saqlanıp qalğan.
Tam bu evçikte Râboştanovlar yaşay edi. Ana qızlarına temizlikke, intizamğa olğan sevgisini berdi. Olar sofranı donatmağa, edeb qaidelerini bile ediler. Qızı Vira Kefe gimnaziyasınıñ 4 sınfını bitirdi. Saibler ketken soñ, İvan ve Paraskoviya bütin mülkteki tertipke baqa ediler.
Tahminen 1915 senesi İvan Râboştanovnı orduğa çağırdılar. O, atta alman esirliginde de bulunmağa yetiştirdi. 1917 senesine qadar Kefege qayttı.
Yosıp Stamboli yazlıq evi
Stamboli qorantası Kefeni terk etkeninden soñ, bağçasçı İvan Râboştanov qorantası ile Nasipköyge qayta ve mında öz evini qura (o, 2016 senesi tolusınen sökülgen edi). Lâkin arsanıñ özü, şimdi de yañı evnen, kene Râboştanovlarğa aittir.
İvan Georgiy oğlu Ekinci cian cenki evel Nasipköyde fermerlıq müdiri olıp çalışa edi. Cenk başlağanından soñ, almanlardan kelgen repressiyalardan qorqup, Paraskoviya Anton qızı Râboştanova qoranta vesiqalarını yaqtı, resimlerni ise azbarında kömdi. 1941 senesi apayı, qızları ve torunları ile Stamboli yazlıq eviniñ sabıq bağçasçısı Qubanğa (Kefeden Tömrükke, soñra ise - Krasnodardan 35 km uzaqlıqta olğan İlyinka staniyasına) tahliye etildi. İlyinkada 4 yıl yaşadılar. Anda İvan Georgiy oğlu ağır hastalandı ve qaytqanından soñ, viran olğan evni ve cenktensi açlıqnı körüp, 1945 senesi iyül ayında vefat etti. Nasipnedeki mezarlıqta defin etildi.
Oğlu Mıhaylo cenktensi evel yürek uruvından vefat etken edi. Oğlu Anton 1941 senesine qadar Nasipköyde köy şurasınıñ reisi edi. Cenkke ketti, deñizci olğan edi. Qızıl deñizci. 19.06.1942 s. öldürildi (eki ayağını birden üzdi, qan coyuvından öldi). Aqyardaki Suharğa (Suqsar) yılğasında defin etildi. Aqyar qaraman-şeeriniñ «Hatıra kitabınıñ» IV cıltına kirsetilgen (Aqmescit: «Tavrida», 1995. - S. 258). Anton Râboştanovnıñ qorantası tahliyege ketmedi, köyde qaldı.
Oğlu Grıgoriy cebbheden qaytqanından soñ İslâm Terek rayonınıñ Şubin köyünde kolhoz reisi olaraq tayinlengen edi. Babası İvannıñ vefatından soñ Grıgoriy anasını, qız qardaşları Viranı (ailesi ile) ve Annanı Şubinge aldı. Paraskoviya Anton qızı Râboştanova (Şandıba) 1969 senesi iyün ayında vefat etti, Şubinde defin etildi. Anda da Grıgoriy İvan oğlu (ö. 1980-nci s.) ve Vira İvan qızı (ö. 18.03.2000) ömürlerini keçirip ve vefat ettiler. Anna İvan qızı ayatınıñ soñki yıllarını İslâm Terek rayonınıñ Pervomayskoye köyünde keçirdi (ö. 6.05.1998).