Qırım Titanı
Meşhur Ukrainian Chemical Products zavodınıñ — titan malümâtları istisali korhanasınıñ tarihi.
Qırım yarımadasınıñ toprağında meşhur Ukrainian Chemical Products zavodı (evvelce: Qırım Titanı) yerleşken — titan malümâtları istisali korhanası, quvvetleri Armyansk şeerinde buluna.
Qırımnıñ şimalinde kimya zavodı quruluvına başlav aqqında qarar Sovet ükümeti tarafından qabul etildi. 1960 senesi SSCB-de halq tesarrufatınıñ bir çoq saaleri içün kerekli olğan titan ikioksidiniñ keskin tañqıslığına bağlı olaraq.
1962 senesi yanvar 1-den itibaren, SSCB Nazirler Şurasınıñ qararınen, quruculıq Qırım iqtisadiy idare rayonınıñ Halq tesarrufatı Şurasına berildi ve zavod yañı ad aldı — Qırım pigmentli titan ikioksidi zavodı (QPTIZ).
Herson vilâyetiniñ Devlet arhivi, f. R-1979, tis. 9, iş 290, b. 321
1969 senesi dekabr 29-da kükürt turşusı istisali tsehi işletmege qoyuldı, birinci malümât alındı ve bu tarih «TİTAN»nıñ doğğan künü olaraq tarihqa kirdi. Korhana yarımadanıñ şimaliy qısmında Perekop berzahında Sıvaş yalısında yerleşken olıp, 4785 ga meydan tuta. Quru toprağınen zavod Odesa demir yolunıñ Herson vilâyeti toprağında yerleşken Vadim stantsiyasınen demir yol bağlantısı ile birleştirilgen edi.
Herson vilâyetiniñ Devlet arhivi, f. R-1979, tis. 9, iş 290, b. 322
Vilâyetniñ devlet arhivinde bu kimya sanayesi deviniñ quruculıq barışı aqqında malümat tutqan vesiqalar saqlana.
Şöyle ki, 1964 senesi avgustta USSR Nazirler Şurasınıñ buyruğınen Qaradeniz halq tesarrufatı şurasına Qırım pigmentli titan ikioksidi zavodına ketken avtomobil ve demir yolları quruculığı içün Herson vilâyetiniñ Çaplinka (bugünki — Kalançaq) rayonına mensüp «Qırmızı çoban» nesil qoyçulıq sovhoz-zavodınıñ topraklerinden 9,4 ga yer ayrıldı.
Herson vilâyetiniñ Devlet arhivi, f. R-1979, tis. 10, iş 63, b. 329
Bir yıldan soñ, 1965 senesi dekabrde, «Qırmızı çoban» sovhozınıñ topraklerinden Qırım pigmentli titan ikioksidi zavodınıñ suv temin etüv obyektleri quruculığı içün 529,1 ga berildi. Üstelik, topraq onda yerleşken bütün binalar ve yapılarnen birlikte berildi.
Bu vesiqalar Herson vilâyeti ile Qırım arasındaki çoq sıqı iqtisadiy bağıntığa şaatlik ete.